ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਹਾਂ।
ਬਾਬਾ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਉਸਤਤ ਹਾਜ਼ਰਾ ਹਜੂਰ, ਜ਼ਾਹਰਾ ਜ਼ਹੂਰ, ਕਲਿਯੁਗ ਕੇ ਬੋਹਿਥ, ਨਾਮ ਕੇ ਜਹਾਜ਼, ਹਲਤ-ਪਲਤ ਕੇ ਰਖਿਅੱਕ, ਲੋਕ-ਪ੍ਰਲੋਕ ਕੇ ਸਹਾਇਕ, ਦੱਸਾਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀਆਂ ਜੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰ-ਨਾਜਰ ਜਾਗਦੀ ਜੋਤ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ। ਨਾਮ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਉਹ ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਛਿੱਟਾ ਕਿਸਨੇ ਆ ਕੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ? ਨਿਰੰਕਾਰ ਸਰੂਪ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ, ਨਿਰੰਕਾਰ ਨੇ ਹੀ ਆ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਨਾਮ ਦੀ ਬਰਖਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਜਿਸਦੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਉਸਤਤ ਸੁਣੀ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨਿਰੰਕਾਰ ਦੀ ਹੀ ਬਾਣੀ ਰਚੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਹੀ ਨਾਮ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਕੋ ਨਾਮ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ ਨਿਰੰਕਾਰ ਨੇ, ਪ੍ਰਮੇਸਰ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਹਿਬਾਨ ਨੇ ਅਤੇ ਉਹ ਹੈ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਨਾਮ। ਜੋ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਸੱਚ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਬਖਸ਼ਿਆ ਹੈ, ਜਰਾ ਸੋਚ ਕੇ ਦੇਖੀਏ ਉਸ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨਿਰੰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਨਾਮ ਦਾ ਦਾਤਾ ਕਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਜਿਸ ਨਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਨਾਮ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਭਰ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਹਿੰਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤਕ ਜੁਗੋ-ਜੁਗ ਅਟਲ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਸਾਨੂੰ ਬਖਸ਼ੇ ਹਨ ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦਾ ਦਾਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਦਾ ਰਚਤਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਹੈ ਪਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਦਾ ਰਚਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ। ਫੁਰਮਾਇਆ-
ਤੈਸੜਾ ਕਰੀ ਗਿਆਨੁ ਵੇ ਲਾਲੋ॥
ਬੋਲਾਇਆ ਬੋਲੀ ਖਸਮ ਦਾ॥
ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦਾ ਦਾਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਦਾ ਰਚਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ। ਇਹ ਸਭ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਬਖਸ਼ਣ ਵਾਲਾ, ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਚ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਨੂੰ ਜੀਵਣ ਜਾਚ ਸਿਖਾਣ ਵਾਲਾ ਆਪਣੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰੀ ਗਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੁਗੋ-ਜੁਗ ਅਟਲਉਹ ਸੱਚ ਦਾ ਰਸਤਾ ਜੋ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨਿਰੰਕਾਰ ਦਿਖਾ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਜੁਗਾਂ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਪਰ ਕੀ ਮਜਾਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੱਚ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦਿਖਾਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਦੀ ਆਪ ਨੂੰ ਸਤਿਗੁਰੂ ਕਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨਿਰੰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀ ਜੋੜਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਰੰਕਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੈ। ਇਕ ਵੀ ਪਕੜ ਆਪਣੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ-
ਤੇ ਸਭ ਨਰਕ ਕੁੰਡ ਮਹਿ ਪਰਿਹੈਂ॥
ਜੇ ਸੱਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਇਕ ਆਦਰਸ਼ ਪੁਰਸ਼ 'ਖਾਲਸੇ' ਨੂੰ ਸਾਜਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਜ ਕੇ ਕਹਿ ਕੀ ਰਹੇ ਹਨ-
ਨਹੀ ਮੋਸੇ ਗਰੀਬ ਕਰੋਰ ਪਰੇ॥
ਗੁਰ ਆਗੈ ਢਹਿਢਹਿ ਪਾਵੈਗੋ॥
ਨਾਨਕ ਦਇਆ ਦਇਆ ਕਰਿ ਠਾਕੁਰ
ਮੈਂ' ਸਤਿਗੁਰ ਭਸਮ ਲਗਾਵੈਗੋ॥
ਆਸਾ ਮਨਸਾ ਜਲਾਇ ਤੂ ਹੋਇ ਰਹੁ ਮਿਹਮਾਣੁ॥
ਦੁਖ ਕੇ ਫਾਹੇ ਕਾਟਿਆ ਨਾਨਕ ਲੀਏ ਸਮਾਇ॥
ਬਾਬਾ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਹਾਨ ਬਚਨ ਅਜੇ ਤਕ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਵਕਤ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਫੁਰਮਾਉਂਣਾ-
ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੋਦ 'ਗੋਰ' ਹੈ, ਗੋਰ ਕਬਰ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਗੋਰ ਦੇ ਬਾਰੇ 'ਚ ਸਮਝਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਗੋਰ ਨਿਮਾਣੀ ਵਾਜਾਂ ਮਾਰਦੀ ਹੈ ਨਿਘਰਿਆ ਘਰ ਆਜਾ।
ਮੈਂ' ਤੇਰੇ ਤਿੰਨ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗੀ।
ਤੈਨੂੰ ਥਾਂ ਦੇਵਾਂਗੀ।
ਤੇਰੇ ਪਰਦੇ ਕੱਜਾਂਗੀ।
ਮੈਂ ਮਿੱਟੀ ਹਾਂ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਮਿੱਟੀ ਬਣਾ ਲਵਾਂਗੀ।
ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੋਦ ਇਹੀ ਤਿੰਨ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੋਦ ਹੀ ਸਿੱਖ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹੈ।
ਉਹ ਅਸਲ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖ ਨੇ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਸਂਭਾਲਣੀ ਹੈ।
ਜਿਸ ਵਕਤ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਜਾਂ ਬਿਰਾਜਦਾ ਹੈ।
ਸਤਿਗੁਰੁ ਖੋਟਿਅਹੁ ਖਰੇ ਕਰੇ ਸਬਦਿ ਸਵਾਰਣਹਾਰੁ॥
ਸਭੁ ਦੇਖੈ ਬ੍ਰਹਮੁ ਇਕੁ ਸੋਇ॥
ਸਤਿਗੁਰੁ ਸਭਨਾ ਦਾ ਭਲਾ ਮਨਾਇਦਾ
ਤਿਸ ਦਾ ਬੁਰਾ ਕਿਉ ਹੋਇ॥
ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਗੋਦ ਹੀ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਹਾਂ। ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਇਕ ਵਾਕਿਆ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸੱਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜਿਸ ਵਕਤ ਦਮ-ਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ ਬੜੀ ਸੰਗਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਚ, ਦਰਬਾਰ 'ਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ। ਮਾਤਾ ਜੀ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੇਰੇ ਲਾਡਲੇ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੇ?
ਫਿਰ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਜੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਿਹੜੇ ਪਾਸੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਦੋਵੇ ਹੱਥ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਚਾਰ ਮੂਏ ਤੋ ਕਿਆ ਭਇਆ ਜੀਵਤ ਕਈ ਹਜਾਰ॥
ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਜੀ ਸਾਨੂੰ 'ਅਪਨਾ' ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹਦੀ ਗੋਦ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਦਾ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦਯਾ ਜਿਹੜੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਸਿੱਖ ਦੇ ਜਨਮਾਂ-ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਜੁਗਾਂ-ਜੁਗਾਂ ਦੇ ਪਰਦੇ ਢੱਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬਖਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਐਸਾ ਜੋਗੁ ਕਮਾਈਐ॥
ਅੰਜਨ ਮਾਹਿ ਨਿਰੰਜਨਿ ਰਹੀਐ
ਜੋਗ ਜੁਗਤਿ ਤਉ ਪਾਈਐ॥
ਮਰਿ ਮਰਿ ਜੀਵੈ ਤਾ ਕਿਛੁ ਪਾਏ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਵਖਾਣੈ॥
ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਹਰਿ ਮੰਨਿ ਵਸਾਏ॥
ਸਦਾ ਮੁਕਤੁ ਹਰਿ ਮੰਨਿ ਵਸਾਏ
ਸਹਜੇ ਸਹਜਿ ਸਮਾਵਣਿਆ॥
ਨਦਰੀ ਸਬਦੁ ਵਸੈ ਮਨਿ ਆਇ॥
ਨਦਰੀ ਹੁਕਮੁ ਬੁਝੀਐ ਹੁਕਮੇ ਰਹੈ ਸਮਾਇ॥
ਬਾਬਾ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਫੁਰਮਾਉਣਾ-
ਸਾਧ ਮੁਰਦਾ ਹੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮੁਰਦਾ ਕੀ ਤੇ ਮਾਣ ਕੀ।
ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਬਖਸ਼ ਲੈ॥